Balkan Savaşı’nın 100, mübadelenin 89. Yıldönümünde savaşlar ve göç yollarında yaşamını yitirenler Mudanya’da denize atılan karanfillerle anıldı.
Türkiye Mübadiller Platformu’nun oluşumuna katılan 18 kuruluşun ortak düzenlediği etkinliğin Bursa ayağı, Mudanya Lozan Mübadilleri Derneği’nin koordinasyonluğunda gerçekleştirildi. Mudanya İskelesi’ndeki törene, Gemlik Girit ve Rumeli Kültür Dernekleri Başkanı Ahmet Çakmak, Bursa Edirneliler Kültür Dayanışma Derneği Başkanı Ahmet Güneş, BALKANSİAD Başkanı Naci Şahin ve Kuşadası Giritliler Kültür Dayanışma Derneği Başkanı Yunus Çengel’in yanı sıra Mudanya Belediye Başkan Yardımcı Dr. Kartal Saldırış, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Bursa eski milletvekili Kırklarelililer Kültür Derneği Başkanı Kemal Demirel, siyasi parti temsilcileri ve bazı sivil toplum kuruluşu ile mübadiller katıldı.
Mübadiller adına açıklama yapan Mudanya Lozan Mübadilleri Derneği Başkanı Hüseyin Türker, Türkiye ile Yunanistan arasında gerçekleşen zorunlu göç uygulamasının belleklerde derin izler bırakan kitlesel göç hareketlerinden biri olduğunu söyledi.
“VİZE KALDIRILMALI”
Balkan Savaşı’nın başlangıcı olan 1912 yılı ile Kurtuluş Savaşı’nın sona erdiği 1922 yılları arasında geçen 10 yıllık süre içinde Balkanlar’da ve Anadolu’da yaşayan yüz binlerce insan katliamdan, hastalıktan ve açlıktan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Türker, bu süre içerisinde mübadeleye tabi tutulan insanların görüşünün hiçbir şekilde alınmadığını, ticari bir mal gibi, insanların takas edildiğini öne sürdü. Yunanistan hükümetinden ve AB yöneticilerinden iki halk arasına örülen vize duvarını kaldırmalarını talep eden Türker, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinden de bu insancıl taleplerinin takipçisi olmasını istedi.
Daha sonra katılımcılar mübadele ve savaşlarda yaşamını yitirenler adına ellerindeki karanfilleri iskeleden denize attılar.
Anma Töreni'nde Hüseyin Türker'in Yaptığı Konuşmanın Tam Metni Şöyle;
BALKAN SAVAŞININ 100., MÜBADELENİN 89.YIL DÖNÜMÜ NEDENİYLE
SAVAŞLARDA VE GÖÇ YOLLARINDA YAŞAMINI YİTİRENLERİ SAYGIYLA ANIYORUZ…
Bu yıl; Balkan Savaşının 100., mübadelenin 89. Yıl dönümüdür.
Osmanlı İmparatorluğunun eski topraklarında yeni kurulan devletler, çağın ulusçuluk anlayışı gereği ; tek dinli, tek soylu, homojen bir ulus yaratmak amacıyla farklı dinden ve farklı soydan olanları ölüme ve sürgüne mahkum etmişlerdir.
Balkan Savaşının başladığı tarih olan 1912 yılı ile Kurtuluş Savaşının sona erdiği 1922 yılları arasında geçen 10 yıllık süre içinde Balkanlar’da ve Anadolu’da yaşayan yüz binlerce insan katliamdan, hastalıktan ve açlıktan yaşamını yitirmiştir. Sağ kalanlar ise sürgüne; zorunlu göçe tabi tutulmuştur.
Bu süreçte, belleklerde derin izler bırakan kitlesel göç hareketlerinden biri de, hiç kuşkusuz Türkiye ve Yunanistan arasında gerçekleşen zorunlu göç uygulamasıdır.
Bundan 89 yıl önce; 30 Ocak 1923 tarihinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile Yunan Hükümeti arasında, Türkiye’de yerleşik Rum-Ortodokslar ile Yunanistan’da yerleşik Türk-Müslümanların zorunlu göçünü öngören Mübadele Sözleşmesi imzalandı.
Balkan Savaşının başlangıcı olan 18 Ekim 1912 tarihinden itibaren yurtlarını terk etmiş olanları da kapsamına alan bu sözleşme ile yaklaşık 2.000.000 insan doğdukları toprakları terk etmek zorunda kaldılar.
Mübadeleye tabi tutulan insanların görüşü hiçbir şekilde alınmadı. Ticari bir emtia gibi, bir mal gibi insanlar takas edildi. Yüzlerce yıldır ekip-biçtikleri topraklarını, ekmek parası kazandıkları işyerlerini, evlerini, kutsal mekanlarını, ibadet yerlerini, sevdiklerinin mezarlarını geride bıraktılar. Limanlarda, tren istasyonlarında kurulan çadırlarda haftalarca, aylarca beklediler. Çoğu yolcu taşımaya elverişsiz olan gemilerle olmak üzere iki ülke arasında günler, haftalar, hatta aylar süren yolcuklar yaptılar. Bu uzun ve zahmetli yolculuk sırasında kaybettiklerinin ölülerini denize verdiler. Yetersiz beslenmeden ve kötü fiziki koşullardan ötürü hastalanarak ölenler oldu. Aileler dağıldı. Yeni vatanlarında uzun süre uyum güçlüğü çektiler. Dışlandılar; ama acılarını dışa vurmadılar, anlatmadılar, aktarmadılar.
Mübadillerin doğdukları toprakları ziyaret etmelerine dahi uzun yıllar izin verilmedi. Son yıllarda izin verilmiş olsa dahi gerek maddi imkansızlıklar, gerekse vize engeli yüzünden 1. Kuşak mübadillerin hemen hemen tamamı memleket hasreti ile bu dünyadan sessizce göçüp gittiler.
Son yıllarda giderek artan sayıda mübadil çocuğu ve torunu, bir vasiyeti yerine getirircesine dedelerinin yaşadıkları “memleket”lerini ziyaret etmek istiyor. Aile büyüklerinin doğdukları kentleri, köyleri, mahalleleri, ibadet ettikleri kutsal mekanları görmek istiyor. Kendi özel tarihlerine ve kültürlerine ait izleri sürmek istiyor.
Ancak, T.C vatandaşlarına vize uygulanması, vize alırken çekilen sıkıntılar düş kırıklığı yaratıyor. Yunanistan hükümetinden ve AB yöneticilerinden iki halk arasına örülen vize duvarını kaldırmalarını talep ediyoruz. Vize uygulaması, AB’nin yaratmaya çalıştığı çok kültürlü toplum anlayışının önünde büyük bir engeldir, iki toplumun birbirini tanıdıkça daha da yakınlaştığına tanık olmaktayız.
Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinden de bu insancıl talebimizin takipçisi olmasını rica ediyoruz.
Ayrıca, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Yunanistan Hükümeti arasında kurulan “Kültürel Mirasın Korunması Kurulu”nun aktif olarak çalıştırılmasını ve karşılıklı olarak mübadillerin geride bıraktıkları cami, kilise, tekke, manastır, türbe, şehitlik, mezarlık gibi kutsal mekanların günümüze kadar ayakta kalmış olanlarının restore edilmelerini ve korunmalarını talep ediyoruz.
Mübadeleden kalan kültürel mirasın korunması, Türkiye’yi zorunlu göçle terk eden Rum-Ortodoks mübadiller gibi Yunanistan’ı zorunlu göçle terk eden Türk-Müslüman mübadillerin de aile büyüklerinin “memleketlerini” vizesiz ziyaret etmelerine imkan sağlanması, iki halkın birbirlerini daha yakından tanımalarına, halklar arasındaki dostluğun pekişmesine ve barış kültürünün gelişmesine hizmet edecektir.
Bu topraklarda yaşayan halkların geçmişinde yüzlerce yıllık birlikte yaşam deneyimi var. Balkan Savaşından Balkan Barışına giden yolun ilk taşları 1930 yılında Atatürk ve Venizelos tarafından döşenmiştir.
Bizler; mübadil çocukları ve torunları olarak, Balkan Savaşının 100., Mübadelenin 89. Yıl dönümünde Balkanlar’da ve yaşadığımız coğrafyada çatışma yerine barış, farklı olanı sürgün yerine birlikte yaşam ortamının oluşturulabileceğine yürekten inanıyoruz.
Kamuoyuna saygıyla sunarız.
Türkiye Mübadil Kuruluşları Platformunun Oluşumuna Katılan Kuruluşlar.
VAKIFLAR
1. Lozan Mübadilleri Vakfı
DERNEKLER
2. Amasya Mübadele ve Balkan Türk Kültürünü Araştırma Derneği
3. Ankara Lozan Mübadilleri Derneği Selanikliler Derneği
4. Bursa Lozan Mübadilleri Kültür ve Dayanışma Derneği
5. Edirne Lozan Mübadilleri Derneği
6. Fethiye Selanikliler Derneği
7. Gelibolu Lozan Mübadilleri Derneği
8. Gemlik Girit ve Rumeli Türkleri Kültür ve Dayanışma Derneği
9. Giresun Lozan Mübadilleri ve Balkan Kültürünü Araştırma Derneği
10. Isparta Lozan Mübadilleri Derneği
11. Kartal Rumeli Mübadilleri Kültür ve Dayanışma Derneği
12. Kuşadası Selanik Mübadilleri ve Rumeli Göçmenleri Kültür ve Dayanışma Derneği
13. Lozan Mübadilleri Derneği (İstanbul)
14. Mudanya Lozan Mübadilleri Derneği
15. Samsun Mübadele ve Balkan Türk Kültürünü Araştırma Derneği
16. Sarıyer Lozan Mübadilleri Derneği
17. Selanik Türkleri ve Buca Yaylacıklılar Eğitim, Kültür ve Dayanışma Derneği (İzmir)
18. Tuzla Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği
LOZAN MÜBADİLLERİ VAKFI
Mudanya Güncel Haberler RSS