577 milyon liralık taşınmaz satış hedefi gerçekleşmedi. Şimdi belediye iştirakinin SGK borçları için belediyenin mülkiyetindeki taşınmazlar devre sokuluyor. Satışla gelir elde edemeyen belediye, bu kez varlıklarını borçlarına mahsup ederek mali yükümlülüklerini azaltmaya çalışıyor.
Mudanya Belediyesi'nin mali yapısına ilişkin son gelişmeler, artık yalnızca bütçe rakamları üzerinden değil, belediyenin sahip olduğu varlıkların geleceği üzerinden de değerlendirilmesi gereken bir noktaya geldi.
Kasım ayı Belediye Meclisi toplantısında gündeme gelen bir konu, bu açıdan oldukça dikkat çekiciydi. Belediye mülkiyetindeki 10 ayrı taşınmazın, belediye iştiraki MUD-BEL AŞ'nin birikmiş SGK borçlarına mahsuben Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilmesi talep edildi.
Belediye Başkanı Deniz Dalgıç'ın meclisteki açıklamasına göre MUD-BEL'in yaklaşık 160 milyon TL ana para tutarında SGK borcu bulunuyor. Taşınmazların belediye tarafından yapılan ilk değerlemesinin ise yaklaşık 150 milyon TL olduğu ifade ediliyor.
Peki, Mudanya Belediyesi bu noktaya nasıl geldi? Bir belediye, iştirakinin SGK borçlarını ödemek için neden kendi mülkiyetindeki taşınmazları devretmek zorunda kalıyor?
Bu soruların cevabını aramak için önce 2025 yılı mali tablosuna bakmak gerekiyor.
2025 Bütçesi: Gelirler Yetmedi, Giderler Aşıldı!
Mudanya Belediyesi'nin 2025 yılı Faaliyet Raporu'nda yer alan bütçe gerçekleşmeleri, mali tablonun önemli ayrıntılarını ortaya koyuyor.
2025 yılında belediyenin gerçekleşen giderleri 1 milyar 139 milyon 504 bin TL olurken, net gelirleri 857 milyon 407 bin TL seviyesinde kaldı.
Aradaki fark yaklaşık 282 milyon TL.
Başka bir ifadeyle belediyenin giderleri, elde ettiği net gelirlerin yaklaşık yüzde 33 üzerinde gerçekleşti.
Üstelik bu tablo yalnızca gelir ve gider arasındaki farktan ibaret değil.
2025 yılı bütçesinde 580 milyon 923 bin TL sermaye geliri öngörülmesine rağmen gerçekleşen tahsilat yalnızca 9 milyon 750 bin TL oldu. Gerçekleşme oranı yüzde 1,67 seviyesinde kaldı.
Daha da dikkat çekici olan ise bu sermaye gelirlerinin önemli bir bölümünü oluşturan taşınmaz satış beklentisi. Belediye, 2025 yılı bütçesinde tam 577 milyon 923 bin TL taşınmaz satış geliri öngörmüştü. Ancak bu beklenti gerçekleşmedi.
Bu rakamlar, belediyenin finansman planında taşınmaz satışlarına ne ölçüde yer verdiğini gösteriyor.
Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor: Taşınmaz satışı belediyeler açısından hukuken yasak değildir. Ancak bir belediyenin mali yapısını sürekli taşınmaz satışından elde edilecek kaynaklara dayandırması, sürdürülebilir mali yönetim açısından ciddi biçimde sorgulanmalıdır.
Taşınmaz Satışı Yatırım İçin mi, Günü Kurtarmak İçin mi?
Bir belediyenin taşınmaz satması tek başına kötü yönetim göstergesi değildir. Önemli olan bu satışın hangi amaçla yapıldığı ve elde edilen kaynağın nerede kullanıldığıdır.
Örneğin belediyenin atıl durumdaki bir taşınmazını satarak ilçeye uzun yıllar hizmet edecek bir altyapı yatırımını, sosyal tesisi veya önemli bir kamusal projeyi finanse etmesi, doğru bir planlama ve kamu yararı çerçevesinde değerlendirilebilir. Böyle bir durumda eldeki bir varlık, geleceğe değer katacak başka bir yatırıma dönüştürülmüş olur.
Ancak taşınmaz satışını belediyenin olağan gelirlerinin yerine koymak, personel maaşlarını, rutin hizmet giderlerini ve günlük işletme maliyetlerini bu satışlardan elde edilen kaynaklarla karşılamaya çalışmak bambaşka bir meseledir.
Çünkü taşınmaz satışı sürdürülebilir ve tekrarlanabilir bir gelir kaynağı değildir. Satılan taşınmaz bir daha belediyenin malvarlığında bulunmayacaktır. Bugünün cari giderlerini karşılamak için yarının kamusal varlıklarını tüketmek, mali disiplinin değil, yapısal bir finansman sorununun göstergesidir.
İşte Mudanya Belediyesi'nde sorgulamamız gereken konu tam da budur.
2025 yılı bütçesinde 577 milyon 923 bin TL taşınmaz satış geliri öngörülmesi, belediyenin finansman planında bu kaynağa ne ölçüde ihtiyaç duyduğunu gösteriyor. Üstelik bu hedefin gerçekleşmediği bir ortamda, şimdi belediye iştirakinin SGK borçları için yine belediyenin taşınmazları devreye sokuluyor.
Yani mesele yalnızca taşınmazların satılması veya devredilmesi değil; belediyenin olağan gelirleriyle karşılayamadığı mali yükümlülüklerin, geçmişten bugüne biriktirdiği varlıklarla karşılanmaya çalışılmasıdır.
Bir belediye, geleceğe yatırım yapmak için taşınmazını değerlendirebilir. Ancak bugünü kurtarmak için sürekli geleceğini satıyorsa orada sorgulanması gereken şey taşınmaz değil, yönetim anlayışıdır.
Satış Gerçekleşmedi, Bu Kez Borca Mahsup Gündemde!
2025 yılı bütçesinde yüz milyonlarca liralık taşınmaz satış geliri öngören belediye yönetimi, bu kaynağı gerçekleştiremedi.
Bugün ise karşımızda farklı bir yöntem var.
Kasım ayı meclis toplantısında, MUD-BEL AŞ'nin SGK borçlarına karşılık belediyeye ait 10 taşınmazın devri gündeme getiriliyor.
Başkan Dalgıç'ın açıklamasına göre şirketin yaklaşık 160 milyon TL ana para SGK borcu bulunuyor. Taşınmazlar için belediyenin yaptığı ilk değerleme ise yaklaşık 150 milyon TL.
Yani belediye, nakit kaynak yaratamadığı bir ortamda, iştirakinin borçlarını azaltmak amacıyla kendi mülkiyetindeki taşınmazları devreye sokuyor.
Dün bütçeyi finanse etmek için satılması planlanan taşınmazlar, bugün iştirak borçlarının kapatılması için kullanılmak isteniyor.
Yöntem değişiyor, ancak sonuç değişmiyor: Mudanya Belediyesi'nin mülkiyetindeki varlıklar azalıyor.
Burada asıl mesele taşınmaz satışının mı yoksa borca mahsuben devrin mi tercih edildiği değildir. Asıl mesele, belediye yönetiminin neden sürekli taşınmazlardan kaynak yaratma ihtiyacı duyduğudur.
Bir belediyenin mali yapısı, her sıkıştığında yeni bir taşınmaz satarak veya mevcut taşınmazlarını borçlarına mahsup ederek ayakta tutulamaz.
Borç Kimin, Taşınmaz Kimin?
Meclis görüşmesinde üzerinde özellikle durulması gereken bir başka konu da borcun ve taşınmazların kime ait olduğudur.
Başkanın açıklamalarından anlaşıldığı üzere söz konusu SGK borcu Mudanya Belediyesi'nin değil, belediye iştiraki MUD-BEL AŞ'nin borcudur.
Ancak borca karşılık devredilmesi talep edilen taşınmazlar Mudanya Belediyesi'nin mülkiyetindedir.
Burada iki ayrı tüzel kişilik söz konusudur. Belediyenin bir şirkete ortak olması, belediyenin malvarlığı ile şirketin malvarlığını aynı hale getirmez.
Nitekim Kırşehir Belediyesi'nin 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporu'nda da benzer bir işlem incelenmiştir. Belediyenin, yüzde 99 hissesine sahip olduğu şirketin SGK prim borçları karşılığında kendi taşınmazını SGK'ya devretmesi değerlendirilmiş; şirketin belediyeden ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olduğu ve belediye taşınmazının şirket borcuna karşılık devredilmesine ilişkin mevzuatta dayanak bulunmadığı belirtilmiştir.
Mudanya Belediyesi'nin ise 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un Geçici 8. maddesine dayandığı görülüyor.
Dolayısıyla burada cevaplanması gereken önemli bir hukuki soru var:
MUD-BEL AŞ'nin borçları için belediye mülkiyetindeki taşınmazların devredilmesini mümkün kılan hukuki mekanizma nedir? Kırşehir Belediyesi örneğinden farklı olarak Mudanya'daki işlemin dayanağı hangi hukuki gerekçeye dayanmaktadır?
Bu sorunun yalnızca sözlü açıklamalarla değil, hukuki görüş ve işlem belgeleriyle cevaplanması gerekir.
Okul Arsaları ve Mudanya Stadyumu: Sadece Birer Tapu Kaydı Değil!
Meclis görüşmesinde toplam 10 taşınmazdan söz edildi. Bunların arasında üzerinde okul bulunan arsalar, çeşitli kamu kurumlarının kullandığı taşınmazlar ve Mudanya Stadyumu'ndaki belediye hissesi de bulunuyor.
Başkan Dalgıç, söz konusu taşınmazların bir kısmının uzun süredir kamu kurumları tarafından kullanıldığını, tahsis veya mülkiyet işlemlerinin tamamlanmadığını ve gerçek kullanıcılarına devredilmesinin doğru olacağını ifade etti.
Elbette üzerinde okul bulunan bir taşınmazın Milli Eğitim Bakanlığına, sağlık tesisi olarak kullanılan bir taşınmazın ilgili kamu kurumuna devredilmesi veya tahsis edilmesi, kamu hizmetinin gerektirdiği koşullarda değerlendirilebilir.
Ancak burada iki ayrı konuyu birbirinden ayırmak gerekiyor.
Birincisi, kamu hizmetinde kullanılan taşınmazların hukuki statüsünün düzenlenmesi.
İkincisi, belediye iştirakinin SGK borçlarının kapatılması için belediyenin mülkiyetindeki taşınmazların devredilmesi.
Bunlar aynı şey değildir.
Üstelik Mudanya Stadyumu'ndaki belediye hissesi de bu listenin içerisinde yer alıyor. Stadyumla ilgili devam eden çalışmaların bulunduğu meclis görüşmesinde de dile getirildi. SGK'nın taşınmazların tamamını kabul etmeyebileceği, işlemin kısmen gerçekleşebileceği de Başkan tarafından ifade edildi.
O halde şu soruların da cevaplanması gerekiyor:
Stadyumdaki belediye hissesinin devri, Mudanya'nın gelecekteki spor yatırımlarını ve kullanım haklarını nasıl etkileyecek? Bu taşınmazlar için alternatif bir hukuki çözüm değerlendirildi mi? Belediye, borçlarını kapatırken gelecekte ihtiyaç duyabileceği kamusal alanları da elinden çıkarmış olmayacak mı?
Bir taşınmazın bugün kullanılmıyor veya başka bir kamu kurumu tarafından kullanılıyor olması, yarın Mudanya için taşıdığı değeri ortadan kaldırmaz.
Mali Sorunların Bedelini Kamu Varlıklarıyla Ödemek!
Bütün bu gelişmeleri birlikte değerlendirdiğimizde karşımıza çıkan tablo oldukça açık.
2025 yılında giderler gelirleri önemli ölçüde aşıyor. Bütçede öngörülen taşınmaz satış gelirleri gerçekleşmiyor. Belediye yönetiminin mali sıkıntılara ilişkin meclis açıklamaları da bu tablonun yalnızca geçmiş yılın rakamlarından ibaret olmadığını gösteriyor. Buna rağmen bugün iştirakinin birikmiş SGK borçları için yine belediye taşınmazları gündeme geliyor.
Burada kamuoyunun bilmesi gereken bir başka ayrıntı daha var: MUD-BEL'in yaklaşık 160 milyon TL ana para borcu nasıl oluştu? Bu borcun ne kadarı geçmiş dönemlerden devredildi, ne kadarı mevcut yönetim döneminde oluştu? Şirketin mali yapısı neden bu noktaya geldi? Bundan sonraki dönemde yeni SGK borçlarının birikmemesi için nasıl bir önlem alınacak?
Bu soruların cevabı verilmeden yalnızca taşınmaz devriyle borcun azaltılmasını bir çözüm olarak sunmak yeterli değildir.
Üstelik belediyenin kendi mülkiyetindeki taşınmazları iştirakinin borçlarına karşılık devretmesi, belediye ile şirket arasındaki mali ilişkinin de bütün yönleriyle açıklanmasını gerektiriyor.
Devletin bir kurumu olan SGK'nın alacağını tahsil etmesi elbette doğaldır. Ancak bu işlem sonucunda belediyenin tasarrufundaki varlıklar başka bir kamu kurumuna geçerken Mudanya'nın belediye mülkiyetindeki taşınmazları azalacaktır.
Bir başka ifadeyle, belediyenin mali yönetimindeki sorunların bedeli, kentin sahip olduğu varlıkların elden çıkarılmasıyla karşılanmaya çalışılmaktadır.
Mudanya'nın Geleceği, Geçmişin Borçlarıyla Tüketilmemeli!
Bir belediyeyi yönetmek, yalnızca mevcut borçları ödemek ve günü kurtarmak değildir. Aynı zamanda gelirlerini doğru planlamak, giderlerini kontrol etmek, iştiraklerini denetlemek ve kentin gelecekte ihtiyaç duyacağı varlıkları korumaktır.
Taşınmaz satışı kanunen mümkündür. Borca mahsuben devir de belirli koşullar altında mevzuatta düzenlenmiştir. Ancak hukuken mümkün olan her işlemin, mali yönetim bakımından doğru ve sürdürülebilir olduğu söylenemez.
577 milyon liralık taşınmaz satış hedefinin gerçekleşmediği, gelir-gider dengesinin bozulduğu, iştirak borçlarının büyüdüğü ve şimdi de belediye mülkiyetindeki taşınmazların borçlara karşılık devrinin gündeme geldiği bir tabloda, artık yalnızca hangi taşınmazın devredileceğini değil, bu noktaya neden gelindiğini konuşmak zorundayız.
Kötü mali yönetimin bedeli yalnızca biriken borçlar değildir. O borçları ödemek uğruna kaybedilen kamu varlıkları da bu bedelin bir parçasıdır.
Mudanya'nın taşınmazları, geçmişten gelen mali yönetim sorunlarının sürekli başvurulan çözüm kaynağı olmamalıdır.
Çünkü belediyenin bugünkü borçlarını kapatmak için elden çıkardığı her taşınmaz, yarının Mudanya'sı için kullanabileceği bir imkândan vazgeçmesi anlamına gelebilir.
Mudanya'nın ihtiyacı olan şey, yeni taşınmaz devirleriyle günü kurtaran bir mali anlayış değil; borç üretmeyen, kaynaklarını verimli kullanan ve kentin varlıklarını koruyan sürdürülebilir bir belediye yönetimidir.
Abdullah Enez Ekim
