Siyasette vaatler alkış alabilir. Ancak bir belediyenin gerçek karnesi, seçim meydanlarında verilen sözler değil, yıl sonunda açıkladığı mali tablolardır. Çünkü rakamlar alkış istemez; gerçeği anlatır.
Mudanya Belediyesi'nin 2025 yılı Kesin Hesabı ve bilançosu da tam olarak bunu yapıyor. Resmî mali tablolar incelendiğinde, bütçe öncelikleri, gelir tahminleri, borçlanma eğilimi ve kaynak kullanımına ilişkin dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor.
Gelin, Mudanyalıların vergileriyle oluşan bütçenin 2025 yılında nasıl kullanıldığına birlikte bakalım.
Yol mu Öncelikli, Tanıtım mı?
Bir belediyenin en temel görevlerinden biri güvenli ve konforlu ulaşım altyapısını sağlamaktır. Buna rağmen 2025 yılı mali verileri ilginç bir öncelik sıralamasına işaret ediyor.
Kesin Hesap Cetveli'ne göre Mudanya Belediyesi, yol yapım, bakım ve asfalt çalışmaları için yaklaşık 14,4 milyon TL harcama gerçekleştirdi. Buna karşılık tanıtım, organizasyon, ağırlama, fuar ve benzeri faaliyetlere yapılan harcamaların toplamı 27,4 milyon TL'ye ulaştı. Üstelik yıl başında öngörülen tanıtım bütçesi yeterli görülmemiş, yıl içerisinde yaklaşık 16 milyon TL ek ödenek ayrılmış.
Elbette belediyelerin kentlerini tanıtması ve çeşitli organizasyonlar düzenlemesi doğal bir görevdir. Ancak temel altyapı yatırımları ile tanıtım harcamaları arasındaki bu fark, bütçe önceliklerinin kamuoyu tarafından sorgulanmasını kaçınılmaz hale getiriyor.
Büyük hesap tabloları içib fotoya tıklayınız
En Büyük Gider Kalemi: "Diğer Hizmet Alımları"
Kesin Hesap Cetveli'nin en dikkat çekici bölümlerinden biri ise 523 milyon TL tutarındaki "Diğer Hizmet Alımları" kalemi.
Toplam 1 milyar 139 milyon TL harcamanın yaklaşık yarısına karşılık gelen bu kalem, belediyenin açık ara en büyük gideri olarak öne çıkıyor.
Bilindiği üzere belediye şirketlerinde çalışan personelin ücretleri muhasebe kayıtlarında hizmet alımı kapsamında izlenebilmektedir.
Diğer taraftan 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesi, belediye şirketlerinde çalışan işçiler dâhil toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin büyükşehir olmayan belediyelerde %30'unu aşamayacağını hüküm altına almaktadır.
Mudanya Belediyesi'nin yaklaşık 857 milyon TL olarak gerçekleşen bütçe geliri dikkate alındığında, bu büyüklükteki hizmet alımı harcaması; söz konusu kalemin içeriği, personel giderlerinin toplamı ve kanunda öngörülen sınırın uygulanması konusunda kamuoyunda söz konusu harcama kaleminin ayrıntılarının kamuoyu ile paylaşılması, oluşabilecek tereddütlerin giderilmesi açısından önem taşımaktadır.
Bu nedenle "Diğer Hizmet Alımları" kaleminin ayrıntılarının şeffaf biçimde kamuoyu ile paylaşılması, mali yönetimin hesap verebilirliği açısından önem taşımaktadır.
Hedef Başka, Gerçekleşme Başka
2025 yılı bütçesinde taşınmaz satışlarından 577,9 milyon TL gelir elde edilmesi öngörüldü.
Ancak yıl sonunda gerçekleşen satış tutarı yalnızca 9,7 milyon TL oldu.
Aradaki fark yaklaşık 568 milyon TL.
Bu tablo, bütçede öngörülen gelir hedefleri ile gerçekleşmeler arasında oldukça büyük bir sapma bulunduğunu gösteriyor. Sağlıklı mali yönetimin temel unsurlarından biri ise gelir tahminlerinin gerçekçi olmasıdır.
Tahakkuk Var, Tahsilat Yok
Kesin Hesap Cetveli'ne göre belediyenin 168,2 milyon TL tutarında idari para cezası alacağı bulunuyor.
Ancak bu alacakların yalnızca yaklaşık %33'ü tahsil edilebilmiş durumda.
Yaklaşık 112 milyon TL'lik kısmın tahsil edilememesi, bütçede öngörülen gelirlerin önemli ölçüde gerçekleşemediğini gösteriyor.
Gelirlerin tahakkuk ettirilmesi kadar, etkin şekilde tahsil edilmesi de mali disiplinin temel unsurlarından biridir.
Artan Borç, Azalan Nakit
Gelir hedeflerinin gerçekleşmemesi ve yüksek harcamalar, mali tabloların diğer bölümlerine de yansıyor.
İç borç faiz giderleri için yıl içerisinde ek ödenek ayrılması gerekmiş ve yıl sonunda yaklaşık 8 milyon TL faiz gideri oluşmuş.
Bilanço ise nakit durumundaki değişimi açık şekilde ortaya koyuyor.
2024 yılı sonunda belediyenin banka hesaplarında bulunan 228,8 milyon TL nakit, 2025 yılı sonunda 20,4 milyon TL'ye kadar gerilemiş.
Bunun yanında belediyenin önümüzdeki bir yıl içinde ödemesi gereken kısa vadeli borçları yaklaşık 262 milyon TL iken, dönen varlıklarının toplamı 253 milyon TL seviyesinde bulunuyor.
Bu tablo, kısa vadeli mali yükümlülüklerin karşılanması açısından dikkatle izlenmesi gereken bir finansal yapıya işaret ediyor.
Diğer taraftan iki yıl önce yaklaşık 12 milyon TL olan uzun vadeli borçların 163 milyon TL seviyesine yükselmiş olması da borçlanma eğiliminin belirgin şekilde arttığını gösteriyor.
Belediye Şirketlerine Aktarılan Kaynak
2025 yılı içerisinde belediye şirketlerine toplam 342 milyon TL sermaye aktarılmış.
Bu büyüklükteki kaynak aktarımı, belediye şirketlerinin faaliyetlerinin belediye bütçesi açısından önemli bir mali yük oluşturduğunu gösteriyor.
Bu kaynakların hangi yatırımlarda kullanıldığı, şirketlerin mali performansına nasıl katkı sağladığı ve kamu kaynaklarının ne ölçüde verimli değerlendirildiği konularının ayrıntılı biçimde kamuoyuyla paylaşılması, şeffaf yönetim anlayışının gereğidir.
Sonuç: Rakamlar Ne Söylüyor?
2025 yılı mali tabloları birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkan tablo dikkat çekicidir.
Mudanya Belediyesi yılı yaklaşık 1 milyar 139 milyon TL harcama ile kapatırken, gerçekleşen bütçe geliri 857 milyon TL seviyesinde kalmıştır. Aradaki yaklaşık 282 milyon TL'lik fark; azalan nakit, artan borçlanma ve finansman ihtiyacı olarak mali tablolara yansımıştır.
Yol yatırımları ile tanıtım harcamaları arasındaki fark, gerçekleşmeyen taşınmaz satış hedefleri, tahsil edilemeyen gelirler, büyüyen borç yükü ve azalan nakit varlığı birlikte değerlendirildiğinde, belediyenin mali yapısının kamuoyu tarafından dikkatle incelenmesini gerektiren bir tablo ortaya çıkmaktadır.
Özellikle "Diğer Hizmet Alımları" kaleminin büyüklüğü ile Belediye Kanunu'nun 49. maddesinde düzenlenen personel gideri sınırının uygulanmasına ilişkin oluşan soruların, ayrıntılı mali açıklamalarla giderilmesi hem şeffaflık hem de hesap verebilirlik açısından önem taşımaktadır.
Mali tablolar, yalnızca gelir ve giderleri göstermez; aynı zamanda yönetim anlayışının da aynasıdır. Bu nedenle kamu kaynaklarının hangi önceliklerle kullanıldığına ilişkin değerlendirmeyi yapacak olan da nihayetinde Mudanya kamuoyudur. Bu yazıda yer alan değerlendirmeler, Mudanya Belediyesi'nin 2025 yılı Kesin Hesabı, bilançosu ve kamuoyuna açıklanan resmî mali veriler esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazı Dizisi Hakkında
Bu yazı, Mudanya Belediyesi'nin 2025 Yılı Kesin Hesabı ve mali tablolarına ilişkin dört bölümlük değerlendirme dizisinin ilk yazısıdır.
Bu ilk bölümde, 2025 yılı mali tablolarında öne çıkan temel bulgular ve bütçe öncelikleri ele alınmıştır.
Yazı dizisinin devamında;
- 2025 yılı mali sonuçlarının 2024 yılı verileriyle karşılaştırmalı analizi,
- Mudanya Belediyesi'nin mali göstergelerinin Bursa'daki diğer ilçe belediyeleriyle karşılaştırılması,
- Mali disiplin, bütçe yönetimi, kaynak kullanımı ve kamu maliyesi açısından değerlendirmeler ile çözüm önerileri,
kamuoyuna açık resmî mali veriler esas alınarak ayrıntılı şekilde incelenecektir.
Kaynak ve Yöntem
Bu yazıda yer alan mali veriler; Mudanya Belediyesi'nin ilgili birimleri tarafından hazırlanarak Belediye Meclisi tarafından kabul edilen 2025 Yılı Kesin Hesabı, bilanço ve eki mali tablolardan yararlanılarak hazırlanmıştır.
Kullanılan tüm mali veriler, Mudanya Belediyesi'nin resmî internet sitesinde kamuoyunun erişimine açık olarak yayımlanan Kesin Hesap Raporları bölümünde yer alan resmî mali tablolara dayanmaktadır.
Yazıda yer alan değerlendirmeler, söz konusu resmî mali verilerin analizi niteliğinde olup; amacı kamu kaynaklarının kullanımını mali tablolar üzerinden incelemek, değerlendirmek ve kamuoyunun doğru bilgiye ulaşmasına katkı sağlamaktır.
Yazarın Notu
Bu yazı hazırlanırken kamuoyuna açık resmî mali belgeler esas alınmış; veriler mümkün olan azami dikkat ve özen gösterilerek incelenmiştir.
Yazının yayımlanmasının ardından Mudanya Belediyesi veya ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından konuya ilişkin ilave bilgi, belge veya açıklama paylaşılması ya da maddi bir hata tespit edilmesi hâlinde, gazetecilik ilkeleri doğrultusunda gerekli değerlendirme yapılacak; doğrulanan maddi hatalar gecikmeksizin düzeltilecek ve ilgili kurumların cevap hakkına aynı mecrada yer verilecektir.
Hukuki Açıklama
Bu yazıda yer alan değerlendirmeler, kamuoyuna açık resmî mali verilerin yazar tarafından yapılan analiz ve yorumlarından ibarettir.
Yazıdaki değerlendirmeler herhangi bir adli, idari veya mali tespit ya da kesin hüküm niteliği taşımamakta olup; kamu yönetiminde şeffaflık, hesap verebilirlik ve mali disiplin ilkeleri çerçevesinde hazırlanmış bir köşe yazısıdır.
Nihai değerlendirme ve denetim yetkisi, ilgili denetim organları ile yargı mercilerine aittir.
Abdullah Enez EKİM
