TMMOB Makina Mühendisleri Odası (MMO) Bursa Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Murat Korkut, Türkiye’deki araç muayene sisteminin yetersizliğine ve AB standartlarının gerisinde kaldığına dikkat ederek acil mevzuat güncellemesi çağrısında bulundu.
TMMOB Makina Mühendisleri Odası Bursa Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Murat Korkut, "Araç Teknik Muayeneleri Kamusal Bir Görevdir, Mevzuat Bu Çerçevede ve Uluslararası Standartlara Uygun Olarak Yenilenmelidir" başlıklı bir basın açıklaması gerçekleştirdi. Korkut, Türkiye'deki trafik kazası istatistiklerinin trajik boyutuna vurgu yaparak, mevcut araç muayene sistemi dâhil trafik güvenliği politikalarının yetersizliğini gözler önüne serdi.
Trafik Kazalarında Avrupa Ortalamasının Çok Üzerindeyiz
Araç muayene istasyonlarının kuruluş amacının bakımsız araç parkını engellemek, yola elverişlilik denetimlerini "Basit, Çabuk ve Ucuz" ana prensibiyle yürütmek olduğunu hatırlatan Murat Korkut, gelinen noktadaki acı tabloyu şu sözlerle özetledi: "2025’te ülkemizde trafik kazalarında hayatını kaybedenlerin sayısı 6 bin 35 kişiye ulaşarak milyon nüfum başına düşen ölümde ülkemizi 70,7 kişi ile Avrupa ortalamasının çok üzerine çıkarmıştır. Bu trajik durum mevcut araç muayene sistemi dâhil trafik güvenliği politikalarının yetersizliğini ve eksikliğini göstermektedir."
Özelleştirme Sürecindeki Hatalar Tekrarlanıyor
Araç muayene hizmetlerinin 2007 yılında TÜVTÜRK’e devredildiğini ve yeni özelleştirme ihalesinin de 24 Şubat 2025 tarihinde MOI Ortak Girişim Grubu (TURKA Araç Muayene İstasyonları Yapım ve İşletim A.Ş.) tarafından kazanıldığını belirten Korkut, yargı süreçleri tamamlanmadan adım atılmaması gerektiği konusunda uyardı. MMO olarak hukuki mücadeleyi yıllardır sürdürdüklerini ifade eden Korkut, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın araç muayene mevzuatını can ve mal emniyetini sağlamak için gelişen teknoloji ve uluslararası uygulamalara uygun olarak yenilemesi ve acilen uygulamaya sokması gerektiğini belirtti.
Türkiye’de 2026 Yılı İtibarıyla Hâlâ OBD Cihazı Kullanılmıyor
Gelişen araç teknolojilerine rağmen Türkiye'deki muayene altyapısının çok geride kaldığını belirten Murat Korkut, Avrupa Birliği (AB) mevzuatlarına uyum sağlanmamasının ciddi bir can güvenliği sorunu yarattığını ifade etti. ESP, AEBS, LDW ve e-Call gibi yeni nesil yardımcı güvenlik ve sürüş sistemlerinin, araç üstü arıza tespit cihazı (OBD - On Board Diagnostik) kullanılmadığı için kontrol edilemediğini vurguladı.
Otobüs ve kamyonlarda hız limitörlerine, takograf sensörlerine yapılan müdahaleler ile Adblue Emülatörü kullanımının denetlenemediğini söyleyen Korkut, 2007 yılından bu yana yeterli cihaz ve ekipman olmadığı için Tır Park Freni Kontrolü ve Yüklü Fren testlerinin yapılamadığını aktardı. Korkut, "Elektronik uyarı sistemlerini dahi okuyamayan bir muayene altyapısının güvenli bir denetim yaptığı söylenemez. Bu durum yalnızca teknik bir eksiklik değil, aynı zamanda ciddi bir can güvenliği sorunudur" dedi.
MMO Bursa Şubesi’nden Trafikte "Sıfır Ölüm Hedefi" İçin Çözüm Önerileri
Araç muayene sisteminin hem idari hem de teknik açıdan baştan aşağı yenilenmesi gerektiğini belirten MMO Bursa Şubesi, acilen atılması gereken adımları şu şekilde sıraladı:
Araç muayene hizmeti ticari bir rant alanı olarak değil, doğrudan can ve mal güvenliğini ilgidiren stratejik bir kamu hizmeti olarak değerlendirilmelidir. Şeffaf, bilimsel ve kamu yararını esas alan yeni bir araç muayene sistemi kurulmalıdır.
AB'nin 2014/45/EC sayılı mevzuatı eksiksiz biçimde uygulamaya alınmalı ve güncellenmekte olan yeni araç muayene teknik mevzuatı taslağı COM(2025) Final yakından takip edilmelidir. Yol kenarı denetimlerini düzenleyen 2014/47/EC mevzuatı Türkiye’de de yayımlanmalı ve güncel standartlara uygun şekilde uygulanmalıdır.
Yeni bir mevzuat düzenlemesi ile ticari araçların periyodik bakım ve denetimi için Makina Mühendisleri Odası tarafından eğitilerek sertifika almış "Araç Teknik Denetim Mühendisleri"ne denetim yetkisi verilmeli ve ticari araçlar iki muayene arasında en az üç defa özel olarak kamusal denetimden geçirilmelidir. Ayrıca ağır taşıtlar için Almanya’daki SP sistemi gibi ek bir teknik denetim yapılarak otobüs ve kamyonlar uzman makina mühendisleri tarafından ara denetime tabi tutulmalıdır.
Kusurlar tablosu, MARTEK tarafından yılda en az iki kez güncellenmeli; hız limitörü iptali, AdBlue emülatörü kullanımı, EGR vanası iptali gibi ağır kusur niteliğindeki teknik müdahalelerin denetimi mutlaka yapılmalıdır. Muayene süreci; bataryalı ve yakıt hücreli elektrikli araçlar, hibrit araçlar ve yangın algılama sistemleri dikkate alınarak uluslararası şartnamelere göre güncellenmelidir.
Halkın Can Güvenliği Piyasanın İnsafına Bırakılamaz
Açıklamasının sonunda yetkililere kritik bir soru yönelten TMMOB Makina Mühendisleri Odası Bursa Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Murat Korkut, sözlerini şöyle tamamladı: "Araç Muayene hizmetinin özelleştirilmesinin gerekçelerinden biri, trafikte can ve mal güvenliği konusunda fayda yaratacağı idi, yıllar itibarıyla bu iddia karşılık buldu mu? Tekrar ediyoruz: Denetim kamusal bir görevdir, halkın can ve mal güvenliği piyasanın insafına bırakılamaz. İktidarı kamusal görevini yapmaya, insanlarımızın can ve mal güvenliğini riske atacak adımlar atmamaya ve mevzuatı uluslararası kriterlere uygun hale getirmeye davet ediyoruz. Odamız bu alanda her türlü görev almaya ve gerekli düzenlemelere katkıda bulunmaya hazır olduğunu ifade eder."
